शब्दहरू अब केवल ध्वनि होइन,
तिनीहरू छायाहरू हुन्,
जसले उज्यालोको आकार बोकेर
अन्धकारको पक्ष लिन्छ।
उच्चारण हुँदाको क्षणमा
तिनीहरू पग्लिन्छ,
र ओठको तापबाट छुटेर
अपरिचित आकाशतिर उड्छ।
अर्थ अब कुनै आगमन होइन,
यो त धुम्मिएको स्मृति हो
जसले आफूलाई सम्झिन खोज्दा
कुनै अर्को अनुहार बन्छ।
हामी अर्थलाई बोलाउँछौँ,
त्यो हाम्रो नाम गलत उच्चारण गर्दै,
सधैँ ढोकाबाहिर उभिन्छ।
वाक्यहरू अब सिधा हिँड्दैन,
तिनीहरू घुमाउरो बाटोहरू रोज्छ,
जहाँ कर्ता हराउँछ
र कर्मले सपना देख्न थाल्छ।
क्रिया त्यहाँ
समयको अधीनमा हुँदैन,
ऊ आफैँ समयको विद्रोह बन्छ।
मौनता खालीपन होइन,
त्यो दबाइएको आवाजहरूको
घनिभूत जंगलमा कराउँछ।
त्यहाँ प्रत्येक नबोलिएको शब्द
रुख बनेर उभिएको छ,
हावाले मात्र
तिनको कथा पढ्न सक्छ।
सत्ता अब चाबुकजस्तो देखिँदैन,
ऊ त शुद्ध लय हो,
दोहोरिएको धुन,
जुन हामीले अनायासै गुनगुनाउँछौँ।
हामीले सिकेको नियमहरू
हाम्रो साससँग मिसिन्छ,
र हामी आफ्नै कैदलाई
स्वाभाविक लय ठान्छौँ।
तर कहिलेकाहीँ,
कुनै शब्द ठेस खान्छ
र त्यसको लडाइँ
भाषाको सतहमा तरंग बन्छ।
त्यो सानो तरंग विस्तारै फैलिँदै
अर्थको किनार भत्काउन थाल्छ।
त्यसपछि,
वाक्यहरू आफ्नो शरीर त्याग्छ,
अक्षरहरू टुक्रिन्छ,
धुलोझैँ हावामा घुल्छ।
त्यो धुलोभित्रै
एउटा नयाँ व्याकरण अंकुरिन्छ,
अझै नाम नभएको
तर पहिलेभन्दा धेरै जीवित।
र म त्यहीँ उभिन्छु,
अधूरो शब्दहरूको बीचमा,
जहाँ पूर्णविरामहरू
अब ढुङ्गा होइन,
बीउ बन्छ।
प्रत्येक अन्त्यको भित्री भागमा,
चुपचाप सुरु हुने
अर्थको नयाँ सास लुकेको छ।
नयाँ सासको भित्री तापमा
अक्षरहरू फेरि पग्लिन्छ,
जसरी हिउँले आफ्नो आकार बिर्सेर
नदीको भाषा सिक्छ।
त्यहाँ शब्दहरू
अझै जन्मेको छैन,
तर तिनको कम्पनले
पहिले नै अर्थलाई अस्थिर
बनाइरहेको हुन्छ।
छायाहरू अब स्थिर रहँदैन,
तिनीहरू आकार बदलिन्छ,
प्रत्येक प्रकाशसँग
आफ्नो पक्ष फेरिन्छ।
हामी छायालाई सत्य ठान्छौँ,
ऊ हाम्रो पछि लाग्छ,
तर हामी बिर्सन्छौँ,
ऊ सधैँ प्रकाशको ऋणी हुन्छ।
विरामचिन्हहरू थाक्न थालेको छ,
पूर्णविरामले आफ्नो गोलाइ गुमाउँदैछ,
अल्पविराम अब
सास रोकेर बस्न मान्दैन।
प्रश्नवाचक चिन्ह
आफ्नै ढाँचा तोडेर
सीधा रेखाजस्तै उभिन्छ
जसले अब प्रश्न होइन,
अस्वीकार जनाउँछ।
भाषा अब नियमको घर होइन,
यो भग्नावशेष हो,
जहाँ प्रत्येक टुक्रा
आफ्नै इतिहासको बोझ बोकेको छ।
हामी ती टुक्राहरू जोड्छौँ,
तर हरेक जोडाइमा
सानो दरार छुट्छ,
जहाँबाट नयाँ अर्थ
चुपचाप सास फेर्छ।
म त्यही दरारको छेउमा
कान टाँसेर बस्छु,
जहाँ मौन पनि
आवाजजस्तो सुनिन्छ।
त्यहाँ कुनै घोषणापत्र छैन,
केवल अस्पष्ट संकेतहरू छ
जसले भन्छ
क्रान्ति अझै लेखिँदैछ।
र जब शब्दहरू
आफ्नो अनुशासनबाट पूर्णतः छुट्छ
तिनीहरू अराजक हुँदैन,
तिनीहरू अझै गहिरो लयमा बाँधिन्छ।
त्यो लय संगीत होइन,
धड्कन हो,
जसले अर्थलाई जीवित राख्छ।
अन्ततः,
कुनै अन्तिम वाक्य हुँदैन,
केवल अधूरो अनुच्छेदहरू हुन्छ,
जुन एकअर्काको छायामा
आफ्नो अर्थ खोज्दै हिँड्छ।
र त्यही अधूरोपनमै
भाषाले पहिलो पटक
आफ्नो स्वतन्त्रताको स्वाद चाख्छ।
अन्तिम भन्न खोजिएको क्षणमा
भाषा एक्कासि पछि हट्छ,
जसरी ऐनाले
अनुहारलाई पूर्ण देखाउन अस्वीकार गर्छ।
त्यहाँ “अन्त्य” शब्द
आफ्नै छायाबाट डराउँछ,
र वाक्य
आधा बाटोमै रोकिन सिक्छ।
अक्षरहरू अब थाकेको छ
तिनको थकान पराजय होइन,
यो विचित्र शान्ति हो,
जहाँ अर्थले
आफ्नो बोझ केहीबेर बिसाउँछ।
त्यही बिसाइमा
अर्थको गहिरो चाल लुकेको हुन्छ।
हामीले लेखेको सबै कुरा
अन्ततः मेटिन्छ,
तर मेटिने प्रक्रिया
नष्ट हुनु होइन
यो पुनःलेखनको अँध्यारो अभ्यास हो।
जहाँ मेटिएको ठाउँहरू
अझै बलियो हुन्छ,
किनकि त्यहाँ
अनुपस्थितिले आफ्नो भाषा बनाउँछ।
म अब शब्दहरूलाई
बोल्न बाध्य पार्दिनँ,
म तिनलाई
चुप बस्न सिकाउँछु।
किनकि कहिलेकाहीँ
मौनले मात्र
त्यो भन्न सक्छ
जुन कुनै व्याकरणले धान्न सक्दैन।
सायद
क्रान्ति कुनै घोषणा होइन,
न त कुनै विजयको गीत।
यो त अधुरो पंक्ति हो,
जसले आफूलाई पूरा गर्न
अस्वीकार गर्छ,
र त्यही अस्वीकारमा
आफ्नो सबैभन्दा
गहिरो अर्थ भेट्टाउँछ।
त्यसैले,
यो कविता यहाँ सकिँदैन
ऊ केवल आफ्नो उपस्थितिबाट
बिस्तारै हट्छ।
र बाँकी रहन्छ
केही अस्थिर सासहरू,
केही अधुरो संकेतहरू,
र मौनता
जो अझै पनि
आफ्नै अर्थको खोजमा
कम्पन गरिरहेको छ।
